نسخ تلاوت را عده‌اى از معتزله منكر شده‌اند . از ابو مسلم و امثال او عدم جواز نسخ تلاوت منقول است « 1 » دكتر صبحى صالح ادعاى نسخ تلاوت را عملى جسارت‌آميز مىداند و اخبار ادعائى را آحاد مىشناسد كه حجيت ندارند . همچنين از جمله منكرين نسخ تلاوت بايد اين افراد را نام برد : ابن ظفر در : « الينبوع » بخاطر اخبار آحاد « 2 » . آبيارى ، عبد المنعم النمر و جزيرى « 3 » . از جمله انتقادات وارد بر مسئله نسخ تلاوت و بقاى حكم ، آن است كه : ممكن است ناسخ اين حكم ، در قرآن نازل شده باشد ، اما ، ما اين مطلب را ندانيم زيرا تلاوت آن منسوخ شده است و حكم آن باقى است . و اين روش باعث توقف در احكام شرع مىگردد ؛ زيرا درباره هر حكمى مىتوان اين تصور را داشت « 4 » . همچنين ديگرى اين مسئله را انكار كرده مىگويد : مستند اين مسئله اخبار آحاد است و حجت نمىباشد و اين مطلب از قاضى در انتصار نقل شده است « 5 » . اين انكار به بعضى از اهل علم هم نسبت داده شده است « 6 » . و يا گفته‌اند : آنچه نقل شده آحاد است و آحاد جزو قرآن نيست لذا خود به خود نسخ تلاوت هم منتفى مىباشد « 7 » . البته افراد نام برده تنها دسته دوم از نسخ را ، يعنى نسخ آيات و باقى ماندن حكم را منكر شده و ادعا مىكنند اخبار آن آحاد مىباشد . در حالى كه هر دو دسته داراى اخبار آحاد بوده و وجوه ضعف ديگرى دارند كه مانع از قبول مضمون آنها مىگردد و ما جداگانه هر روايت را با نقاط ضعف آن بازگو خواهيم كرد . با اين حال كسانى در صدد توجيه نسخ تلاوت برآمده با قبول آحاد بودن اخبار ، مىگويند : آحاد بودن اخبار زيانى به مقصود نمىرساند ؛ زيرا نسخ با دلايل ظنى هم ثابت مىگردد به خلاف آيات قرآن كه تنها اين دسته بايستى قطعى الصدور باشند و

--> ( 1 ) مناهل العرفان ، ج 2 ، ص 110 و 112 . الاحكام فى اصول الاحكام ، ج 3 ، ص 129 . اوائل المقالات ، ص 101 . البيان خوئى ، ص 225 . و نظرية النسخ فى الشرائع السماوية ، ص 119 و 121 . ( 2 ) مباحث فى علوم القرآن ، ص 258 و 259 . ( 3 ) الفقه على المذاهب الاربعة ، ج 4 ، ص 257 و 206 . و به نقل از آن در : التمهيد ، ج 2 ، ص 281 . ( 4 ) اصول سرخسى ، ج 2 ، ص 69 . سرخسى ، انتقاد بالا را ياد مىكند اما نمىتواند جواب دهد . ( 5 ) البرهان / زركشى ، ج 2 ، ص 39 و 40 . و مباحث فى علوم القرآن ، ص 238 و 239 . ( 6 ) مباحث فى علوم القرآن ، ص 239 . ( 7 ) فواتح الرحموت در حاشيه المستصفى ، ج 2 ، ص 73 .